afër

Kontrabanda - një udhëtim pa kthim

dumbing poshtë - rruga pa kthim është urdhëroi tekstin. Përfaqëson me zë të lartë të menduarit duke kërkuar përgjigje për pyetjet: "Pse jemi kaq pasivë?"

Kufizimet e trurit - një hyrje në vetë-asimilimin (i) vetë-asimilimi

Do të fillojmë me një eksperiment të shkurtër që kërkon më pak se 30 sekonda. Ekzistojnë tre njerëz të zinj dhe tre të bardhë në video. Secili ekip ka topin e vet të basketbollit që i shtohet personit nga skuadra e tyre pa gjuajtje në shportë (kush nuk është). Është detyra juaj të jesh në tridhjetë sekonda vetëm numërimin duke shtuar një ekip të bardhë, duke injoruar ekipin e zi. Tani shikoni pamjet.

 

Unë mendoj se të gjithë mendonin se sa ishte duke shtuar. Por, për pyetjen nëse keni hasur diçka të pazakontë, gjysma do t'ju përgjigjet negativisht. Ka nga ata që janë të zemëruar kur u pyetën se çfarë kanë humbur për të parë.

Kishte një "verbëri intelektuale" që ne krijuam për të numëruar shtimin dhe injorimin e ekipit të zi. Krijuesit e eksperimentit Kristofer chabris ( Christopher Chabris) dhe Danijel Sajmons (Daniel Simons) në librin "Gorillat e padukshëm" e kanë bërë këtë një surprizë të këndshme. Detyra e numërimit dhe udhëzimi për të injoruar ekipin e zi provokon përgjumje për gjithçka tjetër.

Natyrisht, nëse marrim përgjigjen "pse" kuptojmë "si" të ndryshojmë (ose qëndrojmë të njëjtë). Tani për tani, kemi vetëm përgjigjen ndaj pyetjes: "Çfarë ndodh kur njerëzit e verbër i çojnë njerëzit e verbër?" Më saktësisht, shumë njerëz ranë dakord të ishin të drejtë. Pra, pse i fajësoni të tjerët?

 

Samodumbing poshtë dhe disorientimi

Shumë mendojnë se truri ynë është Mrekullia e Perëndisë, e gatshme për gjithçka, e palodhshme, e pagabueshme dhe në njëfarë mënyre do të na ndihmojë të evakuojmë. Me këtë tekst, kjo pikëpamje është pjesërisht e diskutueshme. Truri ka një fuqi të pakuptueshme të përshtatjes, si dhe kufizime. Por së pari ne duhet ta fillojmë atë, në mënyrën e duhur, me motivet dhe qëllimet e duhura. Vetëm atëherë ndodh një mrekulli.

Truri është në një Superkompjuteri anë dhe mund të jetë më shumë se ajo që ne imagjinojmë, por vetëm në qoftë se ne bëjmë atë që ne do. A e dini se shpikja e letrave dhe leximit çoi në mutacion të strukturës sonë trurit në pajisje për të lexuar? Truri fillimisht nuk është projektuar për këtë funksion. Kur është fjala për (anti)dumbing poshtë Mund të bëjmë shumë. Është e vërtetë dhe anasjelltas. Është për ne.

Kur ne shikojmë mundësitë e trurit nga njëra anë dhe të gjitha pakuptimta të dhe zhdukjes se ne dha pritje njëri-tjetrin përmes historisë në anën tjetër, do të arrijnë në përfundimin se ata janë të drejtë ata të cilët pretendojnë se planeti mbijeton për shkak se ajo është "e pakuptimtë pathyeshëm". Të tjerë thonë se arsyeja për ekzistencën, pavarësisht paaftësisë dhe gënjeshtra që të tolerojë ata që na çojnë në atë që Zoti kujdeset për një grup të vogël të tyre. Nëse nuk do të kishte qenë për ta, Toka do të ekzistonte për një kohë të gjatë.

 

Çfarë duhet të bëni

Detyra na tregoi se nmendja mundet vetëm ose me ndihmën e të tjerëve të jenë shumë të relaksuar heshtur veten, aq mirë të jesh në të njëjtën kohë ata flinin për slitë të tyre. Ne po kërkojmë ndihmë profesionale vetëm kur mbarojmë. Para kësaj, pa marrë parasysh kush e di më mirë se ne. Pyetja është, dhe do të nxitonim të thoshim diçka për veten tonë.

iluzion optik
Iluzioni optik, dy më të gjatë janë të njëjta

Shumica e njohin dhe njohin vetëm iluzione optike dhe fatamorgans, në një fjalë mashtrimi pamor. Verbëria intelektuale nuk e njeh,sepse është kaq e lehtë për ta.

Çfarë bëjmë ne me një kujtesë selektive, shpesh shtrembëruar qëllimisht në mënyrë që me ndihmën e "të tillë" të menduarit, imagjinatën dhe contrivances bërë për veten e tyre një imazh që ne jemi të lumtur? Në fund, çfarë me të gjitha këto iluzione mendore mendore ne përdorim me vetëdije dhe pa vetëdije?

Zgjidhja ekziston. Le të kujtojmë tekstet rreth të menduarit. Kemi thënë se kjo është diçka që truri normalisht funksionon, por edhe ajo që ne japim atë për të bërë.

 

 Anti-duhanxhi - le të takojmë veten(dhe të ndërmarrin veprime)

Shpesh në shaka, por në realitet gjejmë se ka më shumë në kokë. Ndonjëherë është shumë e ftohtë të shohësh. Këtu do të analizojmë tre pjesëmarrësit. I pari është një sistem autonom që nuk përjashton. Tjetri është një sistem vullnetar. I treti është vëzhguesi.

 

Danijel Kaneman autor knjige XCHARXMisliti brzo i sporoXCHARX nam predlaže kao bolje nazive Sistem 1 i Sistem 2 jer kao takvi zauzimaju manje prostora u našoj radnoj memoriji pa ćemo duže da ostanemo koncentrisani na temu. Možda to važi za mislioce sa kapacitetima. Početnicima je lakše da ih prepoznaju kao autonomni i voljni sistem, uz dodatak najčešće lenjog posmatrača. 

1 dhe 2

Autonomni sistem (Sistem 1) koji se ne isključuje je zadužen za preživljavanje. On brzo i asocijativno donosi odluke.  Ako nam život nije ugrožen stvar prepušta Sistemu 2 da ovaj od toga napravi logičnu, povezanu priču (od materijala koji mu je serviran). Nekad kao u zadatku sa gorilom možemo da ga XCHARXućutkamoXCHARX ali se to retko dešava. Malo treninga nije na odmet.  

kako napraviti priču od onoga što vidimo
Zaglupljivanje-:- brzo-asocijativno-razmišljanje-(pa-kako-nam-bude)

Na slici iznad Sistem 1 koji prvi (često i jedini posmatra) vidi XCHARXneštoXCHARX. To nešto su razne munjevite asocijacije koje počinju sa: ugrožava me, ne ugrožava me. Na primer: odlična fotografija, sponzoruša raspala bez grama mozga, moje su veće, voleo bih da ona moja izgleda ovako, lepa je dok ne progovori, kakva li je gore (dole), sad će muške svinje da zapene, baš me zanima šta li je po struci, ovakva je mog Milojka smotala XCHARX (znači mrzim je) , voleo bih da sebi nađem jednu ovakvu, da li bih svom detetu dozvolio da se ovako XCHARX?

 

Ovo je primer za zbunjujuću ograničenost našeg uma. Reč je o lenjosti koju kompenziramo preteranim samopouzdanjem u nešto što verujemo da znamo. Na taj način XCHARXštedimo sebeXCHARX jer postajemo nesposobni da priznamo sebi neznanje i pokrenemo drugi, na drugi način misleći deo (odnosno Sistem 2). Stravično moćan način kojim izbegavamo viđenje neizvesnosti. Najkraće: XCHARXNisam direktno ugrožen/aXCHARX. Za ostalo ćemo lako.

(Samo)zaglupljivanje je lako i „privlačno“

To XCHARXlakoXCHARX je posao za oba sistema, tj ako nam se prekida scena gledanja. Često puta pažnja odluta na nešto drugo pa dalje ne promišljamo, tj ne uključujemo misaoni proces Sistema 2. Čemu ako naš asocijativni mozak zna sve. Mišljenje je neuvežbanima često naporno. Naravno to nikad ne bismo priznali sebi.   

Opravdanje-za-zaglupljivanje
Emocionalna inteligencija
1Goleman D. (1997), Emocionalna inteligencija, Geopoetika, Beograd, str 19

Na slici vidimo šta se dešava kad procenimo da smo u životnoj opasnosti (pre nego svesno procenimo). Plavo desno na crtežu je zmija (moram ovako pošto slabo crtam). Podaci ulaze u oko, odatle se okreću do talamusa. Tu se signal račva. Veći deo ide u vizuelni korteks na obradu dok manji deo ide u amigdalu (dve žlezde, primarni centar za strah), gde je obrada plus ili minus.

Ako nam je ugrožen život (po brzoj proceni Sistema 1) krvni pritisak nam se povećava, otkucaji srca takođe, dok su veliki mišići spremni za XCHARXbori se ili bežiXCHARX akciju. Ako nam život nije ugrožen onda je to: zmija igračka, nečija šala, bezopasna, nacrtana ili projektovana zmija. Sve u svemu ništa strašno. Znači vraćamo se na XCHARXgde sam ono staoXCHARX.

 Eksperiment za „razmišljanje“

Kaneman u knjizi koju smo pominjali iznosi još jedan eksperiment sproveden sa zaposlenima. Službenici su u zajedničkoj prostoriji na poslu imali automat za kafu i čaj. Godinama su kafu i čaj plaćali ubacujući novac u „kutiju poštenja“. Iznad je stajao cenovnik sa preporučenim iznosima.

Onda je bez obaveštenja i najave iznad automata malo iznad preporučenih iznosa postavljen poster sa cvećem. Posle sedam dana poster je zamenjen pa je sad iznad automata stajao poster sa očima koje posmatraju korisnika. (Uz malo mašte to možete da vidite sa ilustracije ispod. 

Grafikon
Prikupljeni novac za litar potrošenog mleka

Niko ništa nije komentarisao ali su prihodi iz nedelje u nedelju znatno varirali. „Nedelja postera sa cvećem“ je bila mnogo siromašnija od „nedelje postera sa očima“.  

Ne žurite sa zaključkom da je vaš Sistem 2 nešto drugo i da vi uvek znate svoje razloge za donošenje odluka. Možda je bolje da se zapitate zašto posteri pobednika izbora ostaju dugo, dugo dugo da nas gledaju s visine i posle izbora. Ili zašto isti ti ne XCHARXizlaze iz televizoraXCHARX (ili se ne skidaju sa njega) sve vreme. Naravno uvek XCHARXnekakoXCHARX u prvom planu. 

dumbing poshtë
Zaglupljivanje-u-službi-demokratije-i-boljeg-života-„reakcija“-građana-Niša-i-rezultat

Zaglupljivanje i „rezultati“

Rezultati? Pa ima ih nije da ih nema samo što mi sa njima nismo baš zadovoljni. Svi gledaju samo svoja, najuža posla. Protest malinara – pa šta kad su oni nas podržali. Protest dužnih u švajcarcima. Pa šta? Kad su se zaduživali mislili su da su pametni i da će odlično da prođu. Protest oružara. Pa šta? Oni su organizovani i uvek isteraju ono što hoće. Oni gledaju samo sebe. Zašto bih ja rizikovao ako ništa ne mogu da dobijem? Štrajk zaposlenih u Goši? Pa šta? Što im se nisu pridružili oružari? Smanjenje penzija. Pa šta? Nisu dirali one sa najnižim penzijama. Kome treba nek se buni.  Zar nisam ispao budala krajem devedesetih i to za džabe dok su mnogi uzeli milione?  

Mnogo je razloga zbog kojih smo izabrali da budemo učaureni. Razlog u osnovi svega stoji strah Sistema 1. Zato mnogo rijalitija i praznih sadržaja koji nas drže u vegetativnom stanju. Strašna prevencija od uključivanja Sistema 2 koji je opasan po vladajuću kliku, čak i nerazvijen. Od toga smo kao narod oboleli. To se zove mentalna epidemija.  

përfundim

Isti narod koji je umeo da se buni za prava „obojenih“ u Južnoj Africi sad prelazi preko neizglasavanja Tijaninog zakona. Peticije na socijalnim mrežama misteriozno nestaju, krimosi ne odgovaraju, sudski postupci zastarevaju.

Sudeći po dešavanjima možemo da zaključimo da mentalna epidemija jenjava. Jednostavno narod je decenijama zaglupljivan i pljačkan (materijalno i duhovno) od strane lažne, nesposobne elite. Nekad činjenjem, nekad nečinjenjem ili pogrešnim činjenjem rekli bi pravnici.

Primera zaglupljivanja je bezbroj, afera takođe i nikom ništa (za sad). Lažni stručnjaci, Savamala, obavezna vakcinacija s neproverenim vakcinama kojima je pride isteko rok (a bile su najskuplje na tržištu), lečenje dece SMS porukama dok iz zdravstva nestaje milijarda evra godišnje … 

Pošto smo preživeli mnogo više od navedenog možemo da očekujemo razvijanje otpornosti na zaglupljivanje, isto onako kako su mikroorganizmi nadmudrili penicilin a bubašvabe DDT. Bili smo narod od koga su tutubani napravili rulju ali eto biramo da opet budemo narod koji privlači najbolje jer nam ovo sad ne prija. Intelektualno slepilo je izlečivo, samim tim i mentalna epidemija.      

Napomene, onima koji su sa čitanjem stigli dovde:

-Mogao sam da stavim jasnije crteže i fotografije, ali nisam. Zašto? Zato što se u slučaju nejasnih slova, crteža ili fotografija u čitanje uključuje Sistem 2. To je sistem kojem se obraćam svojim tekstovima jer je prvi previše ličan. Hteo sam da budem siguran.

-Dvoumio sam se između ove naslovne i neke sa cvećem. Zbog toga će mnogi otići sa sajta. Mnogi se kasnije vrate jer Sistem 2 se (i) tako uključuje.  

Radosav Laziq

GTranslate Please upgrade your plan for SSL support!
GTranslate Your license is inactive or expired, please subscribe again!